రాతప్రతి
రాతప్రతి లేదా మాన్యుస్క్రిప్ట్ (ఏకవచనానికి MS, బహువచనానికి MSS అని సంక్షిప్తీకరిస్తారు) అనేది సాంప్రదాయకంగా యాంత్రికంగా ముద్రించిన, పరోక్ష, స్వయంచాలక పద్ధతిలో పునరుత్పత్తి చేసిన పత్రాలకు భిన్నంగా చేతితో రాసిన లేదా టైప్ చేసిన పత్రం.[1] ఇటీవలి కాలంలో ఈ పదాన్ని ముద్రిత కూర్పుకు భిన్నంగా రచయిత రచనకు చెందిన ఏదైనా వ్రాతపూర్వక, టైప్ చేసిన, వర్డ్-ప్రాసెస్ చేసిన కాపీని చేర్చడానికి కూడా అర్థం చేసుకుంటున్నారు.[2]
ముద్రణలు రాకముందు పత్రాలు, పుస్తకాలన్నీ రాతప్రతులే. రాతప్రతులు వాటి కంటెంట్ ద్వారా నిర్వచించబడవు, వీటిలో వ్రాతతో పాటు గణిత లెక్కలు, పటాలు, సంగీత సంజ్ఞామానం, వివరణాత్మక బొమ్మలు, దృష్టాంతాలు కలిసి ఉండవచ్చు.
పదజాలం
[మార్చు]
"మాన్యుస్క్రిప్ట్" అనే పదం లాటిన్ పదం manūscriptum (manus అంటే చేయి, scribere నుండి వచ్చిన scriptum అంటే రాయడం) నుండి ఉద్భవించింది. ఇది మొదటిసారిగా 1597లో ఆంగ్లంలో నమోదు చేయబడింది.[3][4] చేతితో రాసిన పత్రం అనే అర్థాన్ని పంచుకునే ఆంగ్లంలోని పాత పదం "హ్యాండ్-రిట్" (లేదా "హ్యాండ్రిట్"), ఇది మొదటిసారిగా 1175లో ధృవీకరించబడింది, ప్రస్తుతం అరుదుగా ఉపయోగించబడుతోంది.[5] మనుగడలో ఉన్న రాతప్రతులలో వ్రాత ("చేయి") అధ్యయనాన్ని పాలియోగ్రఫీ (లేదా పాలియోగ్రఫీ) అంటారు. రాతప్రతికి సాంప్రదాయ సంక్షిప్త రూపాలు MS, బహువచనానికి MSS,[6][7] అయితే ఏకవచనానికి MS., ms, లేదా ms. రూపాలు, బహువచనానికి MSS., mss, లేదా mss. రూపాలు (చుక్కతో లేదా లేకుండా, అన్నీ పెద్ద అక్షరాలు లేదా అన్నీ చిన్న అక్షరాలు) కూడా ఆమోదించబడ్డాయి.[8][9][10][11] పాత సాంప్రదాయం ప్రకారం, సంక్షిప్త పదం చివరి అక్షరాన్ని రెట్టింపు చేయడం బహువచనాన్ని వ్యక్తపరుస్తుంది, "pp." అంటే "పేజీలు" అని అర్థం వచ్చేలా.
ఒక రాతప్రతి పుస్తకంలా బంధించబడి ఉండవచ్చు, చుట్టబడి ఉండవచ్చు, విభిన్నంగా బంధించబడి ఉండవచ్చు లేదా వదులుగా ఉండే పేజీలను కలిగి ఉండవచ్చు. ప్రకాశిత రాతప్రతులు చిత్రాలు, అంచు అలంకరణలు, అద్భుతంగా చిత్రించిన ప్రారంభ అక్షరాలు, పూర్తి పేజీ దృష్టాంతాలతో సుసంపన్నం చేయబడ్డాయి.
ఆకృతి
[మార్చు]- ఆకృతి: స్క్రోల్, కోడెక్స్
భాగాలు
[మార్చు]- ఆకు (పేజీలు) (లేదా వాటి భాగాలు)
- ముఖచిత్రం
- ఫ్లైలీఫ్ (ఖాళీ కాగితం)
- కొలోఫోన్ (ప్రచురణ సమాచారం)
- ఇన్సిపిట్ (వచనం మొదటి కొన్ని పదాలు)
- అలంకరణ, దృష్టాంతాలు
- కొలతలు (పుస్తక పరిమాణం)
- లైబ్రరీలో షెల్ఫ్మార్క్ లేదా సంతకం.
- ఒకే రాతప్రతిలో చేర్చబడిన పనులు/కూర్పులు
- కోడికోలాజికల్ అంశాలు:
- తొలగింపుల పద్ధతి: చెరిపివేత?, ఓవర్స్ట్రైక్?, అక్షరాల పైన చుక్కలు?
- హెడర్లు/ఫుటర్లు
- పేజీ ఆకృతి/లేఅవుట్: నిలువు వరుసలు?, వచనం, చుట్టుపక్కల వ్యాఖ్యానం/అదనపు చేర్పులు/గ్లోస్సులు?
- ఇంటర్పోలేషన్లు (అసలు రచయిత రాయకపోయిన మార్గాలు)
- యజమానుల మార్జినల్ నోటేషన్లు/సవరణలు
- యజమాని సంతకాలు
- అంకితం/శాసనం
- సెన్సార్ సంతకాలు
- కొల్లేషన్ (బైండింగ్ క్రమం)
- ఫోలియేషన్ (పేజీల క్రమం)
- పేజీ సంఖ్య
- బైండింగ్
- ఒకే వాల్యూమ్లో బంధించబడిన రాతప్రతులు
పదార్థాలు
[మార్చు]- కాగితం
- చర్మపత్రం (పార్చ్మెంట్)
- వచనాన్ని సంరక్షించడానికి పాపిరస్
- సిరా
- ఉపయోగించిన వ్రాత పరికరం
- వ్రాత ప్రక్రియకు సహాయపడే పెన్సిల్
- పేస్ట్డౌన్ (లోపలి కవర్ కోసం ఖాళీ కాగితం)
పాలియోగ్రాఫిక్ అంశాలు
[మార్చు]- లిపి (ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ)
- తేదీ
- లైన్ ఫిల్లర్లు
- రూబ్రికేషన్ (ఎరుపు సిరా వచనం)
- పాలించిన పంక్తులు
- క్యాచ్వర్డ్స్
- రాతప్రతి చారిత్రక అంశాలు: రక్తం, వైన్ మొదలైన మరకలు
- పరిస్థితి:
- పొగబారిన స్థితి
- అగ్ని ప్రమాదపు ఆధారాలు
- బూజు
- పురుగుల దాడి
పునరుత్పత్తి
[మార్చు]ఒక రాతప్రతి యాంత్రిక పునరుత్పత్తిని ఫాక్సిమిల్ అంటారు. డిజిటల్ పునరుత్పత్తిని స్కాన్లు, డిజిటల్ చిత్రాలు అని పిలుస్తారు.
చరిత్ర
[మార్చు]
చైనాలో వుడ్బ్లాక్ ముద్రణ, ఐరోపాలో ప్రింటింగ్ ప్రెస్లో కదిలే రకం ముద్రణ కనిపెట్టడానికి ముందు రాతపూర్వక పత్రాలన్నీ చేతితోనే ఉత్పత్తి చేయబడేవి, పునరుత్పత్తి చేయబడేవి. పాశ్చాత్య దేశాలలో రాతప్రతులు స్క్రోల్స్ (లాటిన్లో వాల్యూమన్), పుస్తకాలు (కోడెక్స్) రూపంలో ఉత్పత్తి అయ్యాయి. రాతప్రతులు చర్మపత్రం, పాపిరస్, కాగితంపై ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి.
భారత ఉపఖండం, ఆగ్నేయాసియాలో, పొడవైన దీర్ఘచతురస్రాకార ఆకారం ఉన్న తాళపత్ర గ్రంథాలు క్రీస్తుపూర్వం 5వ శతాబ్దం నుండి ఉపయోగించబడ్డాయి,[12] కొన్ని సందర్భాల్లో 19వ శతాబ్దం వరకు వీటి వినియోగం కొనసాగింది. చైనాలో కాగితం పరిచయానికి ముందు వెదురు, చెక్క ముక్కలు ఉపయోగించబడ్డాయి. రష్యాలో 11వ శతాబ్దం నాటి బిర్చ్ బెరడు పత్రాలు మనుగడలో ఉన్నాయి.
కాగితం 14వ శతాబ్దం నాటికి ఇస్లామిక్ ప్రపంచం మీదుగా చైనా నుండి ఐరోపాకు వ్యాపించింది, 15వ శతాబ్దం చివరి నాటికి చాలా అవసరాల కోసం చర్మపత్రాలను భర్తీ చేసింది. గ్రీకు, లాటిన్ రచనలు ప్రచురించబడినప్పుడు స్క్రిప్టోరియంలోని లేఖరిల ద్వారా ఏకకాలంలో అనేక కాపీలు తీయబడ్డాయి.
పురాతన రాతప్రతులు మధ్యప్రాచ్యంలోని పొడి వాతావరణం వల్ల సంరక్షించబడ్డాయి. వాటిని ఈజిప్షియన్ సమాధులలో సార్కోఫాగిలో ఉంచారు, మమ్మీ ర్యాపింగ్లుగా తిరిగి ఉపయోగించారు, జాడీలలో భద్రపరిచారు, పొడి గుహలలో దాచారు. జ్వాలాముఖి బూడిద హెర్క్యులేనియమ్లోని విల్లా ఆఫ్ ది పాపిరి రోమన్ లైబ్రరీలో కొంత భాగాన్ని సంరక్షించింది. తాటి ఆకులపై రాసిన తోచారియన్ భాషల రాతప్రతులు మధ్య ఆసియా తారిమ్ బేసిన్ ఎడారి సమాధుల్లో బయటపడ్డాయి.
వాస్తవానికి ప్రాచీన కాలపు గ్రంథాలయాలలో అత్యంత జాగ్రత్తగా భద్రపరిచిన రాతప్రతులు దాదాపుగా అన్నీ కనుమరుగయ్యాయి. సాపేక్షంగా తేమతో కూడిన ఇటాలియన్, గ్రీకు పరిస్థితులలో పాపిరస్ గరిష్టంగా ఒకటి లేదా రెండు శతాబ్దాల జీవితకాలాన్ని కలిగి ఉంటుంది; చర్మపత్రంపై కాపీ చేసిన రచనలు మాత్రమే, సాధారణంగా క్రైస్తవ మతంలోకి మారిన తర్వాత మనుగడ సాగించాయి.
మొదట్లో అన్ని పుస్తకాలు రాతప్రతి రూపంలోనే ఉండేవి. చైనాలో, తరువాత తూర్పు ఆసియాలోని ఇతర ప్రాంతాలలో, సుమారు 7వ శతాబ్దం నుండి పుస్తకాల కోసం వుడ్బ్లాక్ ప్రింటింగ్ ఉపయోగించబడింది. 868 నాటి డైమండ్ సూత్ర దీనికి పురాతన ఉదాహరణ. ఇస్లామిక్ ప్రపంచం, పాశ్చాత్య దేశాలలో సుమారు 1450లో కదిలే రకం ముద్రణను ప్రవేశపెట్టే వరకు అన్ని పుస్తకాలు రాతప్రతిలోనే ఉండేవి. ముద్రణ ఖరీదైనదిగా ఉన్నందున రాతప్రతి కాపీ చేయడం కనీసం ఒక శతాబ్దం పాటు కొనసాగింది. 19వ శతాబ్దం చివరలో టైప్రైటర్ ఆవిష్కరణ వరకు ప్రైవేట్, ప్రభుత్వ పత్రాలు చేతితో రాస్తూనే వచ్చారు. రాతప్రతిని కాపీ చేసిన ప్రతిసారీ లోపాలు ప్రవేశపెట్టే అవకాశం ఉన్నందున, ఒకే వచనం వివిధ వెర్షన్ల వృక్షాన్ని అధ్యయనం చేయడం రాతప్రతిలో ప్రసారం చేయబడిన అన్ని గ్రంథాల విమర్శలలో ఒక ప్రాథమిక భాగం.
ఆగ్నేయాసియాలో మొదటి సహస్రాబ్దిలో అత్యంత ముఖ్యమైన పత్రాలు రాగి పలకలు వంటి మృదువైన లోహపు పలకలపై లిఖించబడ్డాయి. ఫిలిప్పీన్స్ లో సా.శ. 900 నాటికే డాట్-మ్యాట్రిక్స్ ప్రింటర్ల తరహాలో పత్రాలపై రంధ్రాలు చేసి రాశారు. రాసిన ఆకులు, వెదురు పుల్లలతో పోలిస్తే ఈ రకమైన పత్రాలు చాలా అరుదుగా కనిపిస్తాయి. అయితే వేడి, తేమతో కూడిన వాతావరణంలో లోహపు పత్రాల వలె ఆకులు లేదా కాగితం మన్నికైనవి కావు. మయన్మార్లో కమ్మావాక అనే బౌద్ధ రాతప్రతులు ఇత్తడి, రాగి లేదా దంతపు పలకల మీద, పారేసిన సన్యాసుల వస్త్రాలను మడిచి, లక్క పూసి రాశారు. ఇటలీలో కొన్ని ముఖ్యమైన ఎట్రుస్కాన్ గ్రంథాలు ఇదే విధంగా సన్నని బంగారు పలకలపై చెక్కబడ్డాయి: ఇలాంటి పలకలు బల్గేరియాలో కనుగొనబడ్డాయి. సాంకేతికంగా ఇవన్నీ రాతప్రతుల కంటే శాసనాలు.
పాశ్చాత్య ప్రపంచంలో శాస్త్రీయ కాలం నుండి క్రైస్తవ శకం ప్రారంభ శతాబ్దాల వరకు రాతప్రతులు పదాల మధ్య ఖాళీలు లేకుండా (స్క్రిప్టియో కాంటినువా) వ్రాయబడ్డాయి, ఇది శిక్షణ పొందని వారికి చదవడం కష్టతరం చేస్తుంది. గ్రీకు, లాటిన్ భాషలలో రాసిన, సాధారణంగా 4వ శతాబ్దం నుండి 8వ శతాబ్దం నాటి ఈ ప్రారంభ రాతప్రతుల కాపీలు, అన్నీ పెద్ద అక్షరాలు లేదా అన్నీ చిన్న అక్షరాల వినియోగం ఆధారంగా వర్గీకరించబడ్డాయి. డెడ్ సీ స్క్రోల్స్ వంటి హిబ్రూ రాతప్రతులలో అలాంటి భేదం లేదు. అన్నీ పెద్ద అక్షరాలను ఉపయోగించే రాతప్రతులను మాజూస్క్యూల్ అంటారు, అన్నీ చిన్న అక్షరాలను ఉపయోగించే వాటిని మైనస్క్యూల్ అంటారు.
ఇస్లామిక్ ప్రపంచం
[మార్చు]ఇస్లామిక్ రాతప్రతులు వాటి ఉపయోగం, కాలాన్ని బట్టి వివిధ మార్గాల్లో ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి. చర్మపత్రం (వెల్లమ్) రాతప్రతులను ఉత్పత్తి చేయడానికి ఒక సాధారణ మార్గం.[13] ఇస్లామిక్ సామ్రాజ్యంలో కాగితం తయారీ వ్యాప్తితో రాతప్రతులు తరువాత శతాబ్దాలలో కాగితాన్ని ఉపయోగించేలా మారాయి. ముస్లింలు మధ్య ఆసియాలో కాగితాన్ని కనుగొన్నప్పుడు, దాని ఉపయోగం, ఉత్పత్తి 8వ శతాబ్దంలో ఇరాన్, ఇరాక్, సిరియా, ఈజిప్ట్, ఉత్తర ఆఫ్రికాకు వ్యాపించింది.[14]
ఆఫ్రికా
[మార్చు]2012, 2013 మధ్య మాలిలో జరిగిన సాయుధ పోరాటంలో టింబక్టు రాతప్రతులలో 4,203 తగులబడ్డాయి లేదా దొంగిలించబడ్డాయి. ఈ రాతప్రతులలో 90% "సేవ్గార్డ్ ఎట్ వలోరైజేషన్ డెస్ మాన్యుస్క్రిట్స్ పోర్ లా డెఫెన్స్ డి లా కల్చర్ ఇస్లామిక్" (SAVAMA-DCI) అనే NGO చుట్టూ ఉన్న జనాభా ద్వారా రక్షించబడ్డాయి.[15] దాదాపు 350,000 రాతప్రతులను సురక్షిత ప్రాంతానికి తరలించారు, వాటిలో 300,000 రాతప్రతులు 2022లో ఇప్పటికీ బమాకోలో ఉన్నాయి.[16][17] సాహెల్లోని ప్రాచీన రాతప్రతుల భద్రత, ప్రాప్యత, ప్రచారానికి సంబంధించిన అంతర్జాతీయ సంప్రదింపులు 2020లో బమాకోలోని యునెస్కో కార్యాలయంలో జరిగాయి.[15][16]
పాశ్చాత్య ప్రపంచం
[మార్చు]
మనుగడలో ఉన్న చాలా పూర్వ-ఆధునిక రాతప్రతులు కోడెక్స్ ఆకృతిని ఉపయోగిస్తాయి. ఉత్తమమైన చర్మపత్రం పాపిరస్ను భర్తీ చేసింది, ఇది అంత కాలం మనుగడ సాగించలేదు, ఈజిప్టులోని అత్యంత పొడి వాతావరణంలో మాత్రమే నేటి వరకు జీవించి ఉంది,[Note 1] రోమన్ ప్రపంచమంతటా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడింది. చర్మపత్రం సాధారణంగా దూడ, గొర్రె, మేక వంటి జంతువుల చర్మంతో తయారు చేయబడుతుంది. అన్ని చర్మాలతో పాటు పూర్తయిన ఉత్పత్తి నాణ్యత చర్మాన్ని చర్మపత్రంగా మార్చడంలో పెట్టిన తయారీ, నైపుణ్యంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఉత్తర ఐరోపాలో దూడ లేదా గొర్రె చర్మంతో తయారు చేయబడిన చర్మపత్రం అత్యంత సాధారణం కాగా, దక్షిణ ఐరోపాలోని నాగరికతలు మేక చర్మాన్ని ఇష్టపడ్డాయి.[19]
వెల్లమ్ అనే పదం "దూడతో చేయబడినది" అనే అర్థం వచ్చే లాటిన్ పదం విటులినమ్ నుండి వచ్చింది. ఆధునిక విద్యావేత్తలు తరచుగా జంతువు ఏంటో తెలియనప్పుడు "మెంబ్రేన్" అనే తటస్థ పదాన్ని ఉపయోగిస్తారు.[19]
లిపులు
[మార్చు]మెరోవింగియన్ లిపిని "లక్సీయిల్ మైనస్క్యూల్" అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది పశ్చిమ ఫ్రాన్స్లోని లక్సీయిల్ అబ్బే పేరు మీదుగా ఐరిష్ మిషనరీ సెయింట్ కొలంబ సుమారు క్రీ.శ. 590లో స్థాపించారు.[20][21]
కారోలిన్ మైనస్క్యూల్ అనేది ఐరోపాలో ఒక రాత ప్రమాణంగా అభివృద్ధి చేయబడిన కాలిగ్రాఫిక్ లిపి, తద్వారా వివిధ ప్రాంతాలకు చెందిన అక్షరాస్యులైన వర్గం లాటిన్ వర్ణమాలను సులభంగా గుర్తించగలిగింది. దీనిని సుమారు క్రీ.శ. 800, 1200 మధ్య పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యంలో ఉపయోగించారు. కరోలింగియన్ పునరుజ్జీవనోద్యమం అంతటా కోడెక్స్, శాస్త్రీయ, క్రైస్తవ గ్రంథాలు, విద్యా సంబంధిత విషయాలు కారోలింగియన్ మైనస్క్యూల్లో రాయబడ్డాయి. ఈ లిపి బ్లాక్లెటర్గా అభివృద్ధి చెందింది, వాడుకలో లేకుండా పోయింది, అయితే ఇటాలియన్ పునరుజ్జీవనోద్యమంలో దీని పునరుద్ధరణ ఇటీవలి లిపులకు ఆధారాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.[19] ఇంట్రడక్షన్ టు మాన్యుస్క్రిప్ట్ స్టడీస్ లో క్లెమెన్స్, గ్రాహం టూర్స్లోని సెయింట్-మార్టిన్ అబ్బీ నుండి ఈ వచనం ప్రారంభాన్ని అనుబంధించారు.[19]
కారోలిన్ మైనస్క్యూల్ 10వ శతాబ్దం ద్వితీయార్థంలో ఇంగ్లాండ్కు వచ్చింది. ఇన్సులర్ లిపిని భర్తీ చేస్తూ సెయింట్స్ డన్స్టాన్, ఏథెల్వోల్డ్, ఓస్వాల్డ్ చేత ఖండాంతర ఐరోపా రాతప్రతులను దిగుమతి చేసుకోవడం ద్వారా అక్కడ దాని స్వీకరణ ప్రోత్సహించబడింది. ఇంగ్లీష్ లేఖరులు కారోలింగియన్ లిపిని స్వీకరించి, దానికి దామాషా, స్పష్టతనిచ్చారు. ఈ కొత్త పునర్విమర్శను ఇంగ్లీష్ ప్రొటోగోతిక్ బుక్హ్యాండ్ అని పిలిచారు. కారోలిన్ మైనస్క్యూల్ నుండి ఉద్భవించిన మరొక లిపి జర్మన్ ప్రొటోగోతిక్ బుక్హ్యాండ్. ఇది 12వ శతాబ్దం ద్వితీయార్థంలో దక్షిణ జర్మనీలో ఉద్భవించింది.[22]
శైలులు
[మార్చు]పురాతన గ్రంథాల నుండి మధ్యయుగ పటాల వరకు అధ్యయనం కోసం వ్రాయబడిన ఏదైనా రాతప్రతులతో చేయబడి ఉండేది. బైబిల్స్, మతపరమైన వ్యాఖ్యానాలు, తత్వశాస్త్రం, చట్టం, ప్రభుత్వ గ్రంథాలు అత్యంత సాధారణ శైలులలో కొన్ని.
బైబిల్స్
[మార్చు]"మధ్యయుగాలలో బైబిల్ ఎక్కువగా అధ్యయనం చేయబడిన పుస్తకం".[23] బైబిల్ మధ్యయుగ మత జీవితానికి కేంద్రంగా ఉండేది. బైబిల్తో పాటు డజన్ల కొద్దీ వ్యాఖ్యానాలు వచ్చాయి. లేఖనాలలోని ఒక్కో పేజీపై దృష్టి సారించి కొన్ని వ్యాఖ్యానాలు వాల్యూమ్లుగా వ్రాయబడ్డాయి. ఐరోపా అంతటా బైబిల్ పరిజ్ఞానాన్ని గర్వించే విశ్వవిద్యాలయాలు ఉండేవి.
బుక్ ఆఫ్ అవర్స్
[మార్చు]
బుక్ ఆఫ్ అవర్స్ అనేది మధ్యయుగ కాలంలో విస్తృతంగా ప్రాచుర్యం పొందిన భక్తి వచనం. ఇవి మనుగడలో ఉన్న మధ్యయుగ ప్రకాశిత రాతప్రతులలో అత్యంత సాధారణ రకం. ప్రతి బుక్ ఆఫ్ అవర్స్ పాఠాలు, ప్రార్థనలు, కీర్తనల సారూప్య సేకరణను కలిగి ఉంటుంది. సంపన్న పోషకుల కోసం తయారు చేయబడిన అవర్స్ పుస్తకాలు పూర్తి-పేజీ సూక్ష్మచిత్రాలతో చాలా విపరీతంగా ఉంటాయి. యజమానులు రోజులోని ఎనిమిది వేర్వేరు సమయాలు, లేదా గంటలలో ప్రార్థనలను ప్రైవేట్గా చదవడానికి ఈ పుస్తకాలు ఉపయోగించబడ్డాయి.[24]
ప్రార్థనా పుస్తకాలు, క్యాలెండర్లు
[మార్చు]బైబిల్లతో పాటు మధ్యయుగంలో తయారు చేయబడిన పెద్ద సంఖ్యలో రాతప్రతులు చర్చిలో స్వీకరించబడ్డాయి. ఆచారాలు, ఆరాధనకు సంబంధించిన సంక్లిష్టమైన చర్చి వ్యవస్థ కారణంగా ఈ పుస్తకాలు అన్ని మధ్యయుగ రాతప్రతుల కంటే అత్యంత మనోహరంగా వ్రాయబడ్డాయి, అద్భుతంగా అలంకరించబడ్డాయి. ప్రార్థనా పుస్తకాలు సాధారణంగా రెండు రకాలుగా వస్తాయి. పండుగల సందర్భంగా ఉపయోగించేవి, రోజువారీ ఆరాధన కోసం ఉపయోగించేవి.[19]
చాలా ప్రార్థనా పుస్తకాలు ముందు భాగంలో క్యాలెండర్తో వస్తాయి. ఇది యేసు జీవితంలోని ముఖ్యమైన తేదీలకు, ఏ సాధువులను ఏ రోజున గౌరవించాలో చర్చి అధికారులకు తెలియజేయడానికి శీఘ్ర సూచనగా పనిచేసింది.
ఆధునిక వైవిధ్యాలు
[మార్చు]లైబ్రరీ సైన్స్ సందర్భంలో, రాతప్రతి అనేది లైబ్రరీ లేదా ఆర్కైవ్ సేకరణలలో చేతితో రాసిన ఏదైనా వస్తువుగా నిర్వచించబడుతుంది. ఉదాహరణకు, లైబ్రరీలోని చేతితో రాసిన అక్షరాలు లేదా డైరీల సేకరణను రాతప్రతి సేకరణగా పరిగణిస్తారు.
అయితే ఇతర సందర్భాల్లో "మాన్యుస్క్రిప్ట్" అనే పదాన్ని ఉపయోగించడం అంటే చేతితో రాసినది మాత్రమే అని అర్థం కాదు. సారూప్యత ద్వారా టైప్రైటర్పై ఒక 'టైప్స్క్రిప్ట్' ఉత్పత్తి అవుతుంది.[25]
ప్రచురణ
[మార్చు]పుస్తకం, మ్యాగజైన్, సంగీత ప్రచురణలో రాతప్రతి అనేది ఒక రచయిత, స్వరకర్త లేదా కాపీయిస్ట్ రాసిన ఆటోగ్రాఫ్ లేదా రచన కాపీ. ఇటువంటి రాతప్రతులు సాధారణంగా ప్రామాణిక టైపోగ్రాఫిక్, ఫార్మాటింగ్ నియమాలను అనుసరిస్తాయి. చేతితో రాసిన సంగీతం కోసం సాధారణంగా ఉపయోగించే స్టాఫ్ పేపర్ను ఈ కారణంగా "మాన్యుస్క్రిప్ట్ పేపర్" అని పిలుస్తారు.
చలనచిత్రం, థియేటర్
[మార్చు]చలనచిత్రం, థియేటర్లో రాతప్రతి, లేదా సంక్షిప్తంగా 'స్క్రిప్ట్' అనేది రచయిత లేదా నాటక రచయిత వచనం, దీనిని థియేటర్ కంపెనీ లేదా ఫిల్మ్ క్రూ పనితీరు లేదా చిత్రీకరణ సమయంలో ఉపయోగిస్తారు. మరింత ప్రత్యేకంగా చెప్పాలంటే చలనచిత్ర రాతప్రతిని స్క్రీన్ ప్లే అని పిలుస్తారు, టెలివిజన్ రాతప్రతిని టెలిప్లే అని, థియేటర్ రాతప్రతిని నాటకం అని, ఆడియో-మాత్రమే పనితీరు కోసం రాతప్రతిని తరచుగా రేడియో ప్లే అని పిలుస్తారు.
బీమా
[మార్చు]బీమాలో మాన్యుస్క్రిప్ట్ పాలసీ అనేది బీమా సంస్థ అందించిన ఆఫ్-ది-షెల్ఫ్ ఫారమ్కు విరుద్ధంగా బీమా సంస్థ, పాలసీదారు మధ్య చర్చల ద్వారా రూపొందించబడుతుంది.
సంరక్షణ
[మార్చు]సుమారు 300,000 లాటిన్, 55,000 గ్రీక్, 30,000 ఆర్మేనియన్, 12,000 జార్జియన్ మధ్యయుగ రాతప్రతులు మనుగడలో ఉన్నాయి.[26] మాలిలోని యూనివర్శిటీ ఆఫ్ టింబక్టులో 700,000 ఆఫ్రికన్ రాతప్రతులు మనుగడలో ఉన్నాయని నేషనల్ జియోగ్రాఫిక్ అంచనా వేసింది.[27]
భాండాగారాలు
[మార్చు]మధ్యయుగ రాతప్రతుల ప్రధాన US భాండాగారాలు:
- ది మోర్గాన్ లైబ్రరీ & మ్యూజియం = 1,300 (ప్యాపిరైతో సహా)
- బైనేకే రేర్ బుక్ అండ్ మాన్యుస్క్రిప్ట్ లైబ్రరీ, యేల్ = 1,100
- వాల్టర్స్ ఆర్ట్ మ్యూజియం = 1,000
- హౌటన్ లైబ్రరీ, హార్వర్డ్ = 850
- వాన్ పెల్ట్ లైబ్రరీ, పెన్ = 650
- హంటింగ్టన్ లైబ్రరీ = 400
- రాబిన్స్ కలెక్షన్ = 300
- న్యూబెర్రీ లైబ్రరీ = 260
- కార్నెల్ యూనివర్సిటీ లైబ్రరీ = 150
అనేక యూరోపియన్ లైబ్రరీలు చాలా పెద్ద సేకరణలను కలిగి ఉన్నాయి.
- అమాగ్నియన్ ఇన్స్టిట్యూట్
- ఐస్లాండిక్ స్టడీస్ కోసం ఆర్ని మాగ్నస్సన్ ఇన్స్టిట్యూట్
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]ఉదాహరణలు
[మార్చు]- గాంధారన్ బౌద్ధ గ్రంథాలు
- డెడ్ సీ స్క్రోల్స్
- స్పిట్జర్ రాతప్రతి
- ఆర్కిమెడిస్ పాలింప్సెస్ట్
- కోడెక్స్ జౌచే-నట్టల్
- కోడెక్స్ అరుండెల్
- సింకాంగ్ రాతప్రతులు
- హీలిజెన్స్టాడ్ట్ టెస్టమెంట్
జాబితాలు
[మార్చు]- ప్రకాశిత రాతప్రతుల జాబితా
- ఐరిష్ రాతప్రతుల జాబితా
- హిబెర్నో-సాక్సన్ ప్రకాశిత రాతప్రతుల జాబితా
సాధారణం
[మార్చు]- కాలిగ్రఫీ
- మాన్యుస్క్రిప్ట్ సంస్కృతి
- సంగీత రాతప్రతి
- తాళపత్ర గ్రంథం
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Definition of MANUSCRIPT". Merriam-Webster. ఒరిజినల్ నుండి 18 October 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 April 2018.
- ↑ మూస:OED
- ↑ "Manuscript". Oxford English Dictionary. Vol. 6. 1933. p. 145.
- ↑ "manuscript". Oxford English Dictionary (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 December 2024.
- ↑ "hand-writ". OED. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 December 2024.
- ↑ Harper, Douglas. "Manuscript". Online Etymology Dictionary. Archived 28 ఫిబ్రవరి 2008 at the Wayback Machine. Accessed 10-11-2007.
- ↑ "Medieval English Literary Manuscripts". University of Rochester Libraries. 22 June 2004. the original నుండి 9 December 2008 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. Accessed 10-11-2007.
- ↑ "M - Glossary". The British Library Catalogue of Illuminated Manuscripts. Manuscript. the original నుండి 12 March 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 March 2016.
- ↑ "ms", "ms." and "MS" in The Free Dictionary (American Heritage 2011 and Random House Kernerman Webster's 2010). Archived 13 మార్చి 2016 at the Wayback Machine. Accessed 12 March 2016.
- ↑ "MSS", "mss" and "mss" in The Free Dictionary (American Heritage 2011, Collins 2014 and Random House Kernerman Webster's 2010). Archived 13 మార్చి 2016 at the Wayback Machine. Accessed 12 March 2016.
- ↑ "MSS". Dictionary.com. the original నుండి 13 March 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 March 2016.
- ↑ Zhixin Shi; Srirangaraj Setlur; Venu Govindaraju. "Digital Enhancement of Palm Leaf Manuscript Images using Normalization Techniques" (PDF). Amherst, US: SUNY at Buffalo. ఒరిజినల్ నుండి 2010-06-16 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది (PDF) చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2009-06-23.
- ↑ Bloom, Jonathan. (2001). Paper before print : the history and impact of paper in the Islamic world. Yale University Press. pp. 12. ISBN 0300089554. OCLC 830505350.
- ↑ Bloom, Jonathan. (2001). Paper before print : the history and impact of paper in the Islamic world. Yale University Press. pp. 47. ISBN 0300089554. OCLC 830505350.
- 1 2 "Le sort des manuscrits anciens du Mali au centre d'une conférence internationale à Bamako". United Nations (in ఫ్రెంచ్). 28 January 2015. the original నుండి 26 సెప్టెంబర్ 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 September 2023.
{{cite web}}: Check date values in:|archive-date=(help) - 1 2 "Mali : les précieux manuscrits de Tombouctou – Jeune Afrique". JeuneAfrique.com (in ఫ్రెంచ్). 2022-01-21. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-09-25.
- ↑ "The Brave Sage of Timbuktu: Abdel Kader Haidara | Innovators". Culture (in ఇంగ్లీష్). 2014-04-21. the original నుండి 18 March 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-09-25.
- ↑ Buringh, Eltjo; Van Zanden, Jan Luiten (2009). "Charting the 'Rise of the West': Manuscripts and Printed Books in Europe, A Long-Term Perspective from the Sixth through Eighteenth Centuries". The Journal of Economic History. 69 (2): 409–445. doi:10.1017/s0022050709000837. S2CID 154362112. (see p. 416, table 1)
- 1 2 3 4 5 Clemens, Raymond, and Timothy Graham. Introduction to Manuscript Studies. Ithaca: Cornell University Press, 2008.
- ↑ Brown, Michelle P. (1991). Anglo-Saxon Manuscripts. Toronto: University of Toronto Press. ISBN 9780802077288.
- ↑ Brown, Michelle P. A Guide to Western Historical Scripts from Antiquity to 1600. Toronto,1990.
- ↑ Clemens, Raymond, and Timothy Graham. "English Protogothic Bookhand." In Introduction to Manuscript Studies. Ithaca: Cornell University Press, 2008. 146–147.
- ↑ Beryl Smalley, The Study of the Bible in the Middle Ages. 3rd ed. (Oxford, 1983), xxvii
- ↑ "Learn: Basic Tutorial". Les Enluminures. ఒరిజినల్ నుండి 28 May 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 May 2019.
- ↑ Merriam-Webster, Merriam-Webster's Collegiate Dictionary, Merriam-Webster, ఒరిజినల్ నుండి 22 February 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది, ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 February 2015.
- ↑ Coulie, Bernard (2014). "Collections and catalogues of Armenian manuscripts". In Calzolari, Valentina (ed.). Armenian philology in the modern era : from manuscript to digital text. Handbuch der Orientalistik. Leiden: Brill. p. 24. ISBN 9789004259942. OCLC 872222210.
- ↑ "700,000 ancient African books survived in Timbuktu University, Mali". The African History. 12 July 2020. ఒరిజినల్ నుండి 21 November 2020 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 March 2021.
బయటి లింకులు
[మార్చు]
- "British Library Glossary of manuscript terms, mostly relating to Western medieval manuscripts". the original నుండి 5 December 2006 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
- "Centre for the Studies of Manuscript Cultures, Hamburg".
- "Centre for the History of the Book, University of Edinburgh". the original నుండి 24 June 2008 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
- "Chinese Codicology".
- "Digital Scriptorium".
- "Shapell Manuscript Foundation".
- ↑ ఈజిప్ట్ వెలుపల ఉనికిలో ఉన్న పాపిరై ఉదాహరణలలో డెడ్ సీ స్క్రోల్స్ (పొడి వాతావరణంలో), ఇటలీలో బయటపడ్డ హెర్క్యులేనియం పాపిరై, రావెన్నా పాపిరై ఉన్నాయి.
<ref> ట్యాగులు ఉన్నాయి గానీ, దానికి సంబంధించిన <references group="Note"/> ట్యాగు కనబడలేదు