close
Jump to content

Tohi māhina faka-Hepelū

Mei he Wikipedia

Ko e tohi māhina faka-Hepelū ko e founga tuku fakaʻahó ʻoku ngāueʻaki ʻe he kakai Hepelū mo e kau Siú. ʻOku makatuʻunga ia ʻi he māhina mo e taʻu ʻo e laʻā. ʻOku kamata ʻa e māhina foʻou ʻi he hā mai ʻa e māhina foʻou, pea ʻoku ngāueʻaki ia ke fokotuʻutuʻu ʻa e ngaahi ʻaho māʻoniʻoni mo e ngaahi katoanga faka-Siú. ʻI he fonua ko ʻIsileli, ko e tohi māhina faka-Hepelū ko ha founga fakaʻofisiale ia fakataha mo e tohi māhina faka-Kelekōlió.

ʻOku ʻi ai ʻa e māhina ʻe 12 ʻi he taʻu angamaheni, ʻa ia ko Tisili, Sesivani, Sisilēvi, Tēpēti, Sēpati, ʻAtā, Nisāni, ʻĪāli, Sivāni, Tamusi, ʻĀpi mo ʻEluli.[1] Ka ʻi he ngaahi taʻu pau, ʻoku tanaki atu ha māhina makehe ʻe taha, ʻa ia ko e ʻAtā I, ke fakataau ʻa e tohi māhina mo e taʻu ʻo e laʻā. ʻI he ngaahi taʻu peheé, ʻoku hoko ʻa ʻAtā angamaheni ko e ʻAtā II, pea ʻoku hoko mai ia hili ʻa ʻAtā I.[2]

ʻOku kamata ʻa e ʻaho ʻi he tohi māhina faka-Hepelū ʻi he tō ʻa e laʻā (kamataʻanga ʻo e pō) ʻo aʻu ki he tō ʻa e laʻā hono hoko.[3]

Ko e taʻu lolotonga ʻo e tohi māhina faka-Hepelū ko e 5786. Naʻe kamata ʻa e taʻu ko ʻení ʻi he tō ʻa e laʻā ʻi he ʻaho 22 Sēpitema 2025, pea ʻe ʻosi ʻi he tō ʻa e laʻā ʻi he ʻaho 11 Sēpitema 2026.[4][5]

Ngaahi Taʻu

[fatuʻi vahe | edit source]

Fakakalasi ʻo e Ngaahi Taʻu ʻo fakatatau ki he Tokolahi ʻo e Ngaahi ʻAho

[fatuʻi vahe | edit source]

ʻOku lava ke ʻi ai ʻa e taʻu taki taha ʻi he ʻaho ʻe 353, 354, 355, 383, 384 pe 385.

  • Nounou: ʻaho ʻe 353 (taʻu angamaheni) mo e ʻaho ʻe 383 (taʻu mo e māhina tanaki)
  • Angamaheni: ʻaho ʻe 354 (taʻu angamaheni) mo e ʻaho ʻe 384 (taʻu mo e māhina tanaki)
  • Kakato: ʻaho ʻe 355 (taʻu angamaheni) mo e ʻaho ʻe 385 (taʻu mo e māhina tanaki)

Ngaahi Taʻu Angamaheni

[fatuʻi vahe | edit source]

Ko e ngaahi taʻu angamaheni, koeʻuhi ko e liliu ʻi he lōloa ʻo e ngaahi māhina ko Sesivani mo Sisilēvi, ʻa ia ʻoku lava ke nau maʻu ʻaho ʻe 29 pe 30, ʻoku lava ke nau maʻu ʻaho ʻe 353, 354 pe 355.

  • ʻaho ʻe 353: Sesivani (ʻaho ʻe 29), Sisilēvi (ʻaho ʻe 29) mo ʻAtā (ʻaho ʻe 29)
  • ʻaho ʻe 354: Sesivani (ʻaho ʻe 29), Sisilēvi (ʻaho ʻe 30) mo ʻAtā (ʻaho ʻe 29)
  • ʻaho ʻe 355: Sesivani (ʻaho ʻe 30), Sisilēvi (ʻaho ʻe 30) mo ʻAtā (ʻaho ʻe 29)

Ngaahi Taʻu mo e Māhina Tanaki

[fatuʻi vahe | edit source]

ʻOku hoko ʻa e ngaahi taʻu ko ʻeni tuʻo 7 ʻi loto ʻi ha takai taʻu ʻe 19, pea ʻoku kau ai ha māhina tanaki ʻe taha ʻoku ʻaho ʻe 30. ʻI hono fakakaukauʻi ʻa e liliu ʻi he lōloa ʻo Sesivani mo Sisilēvi, fakataha mo e ʻaho ʻe 30 ʻo Atā I, ʻoku lava ke maʻu ʻe he ngaahi taʻu ko ʻeni ʻa e ʻaho ʻe 383, 384 pe 385.

  • ʻaho ʻe 383: Sesivani (ʻaho ʻe 29), Sisilēvi (ʻaho ʻe 29), ʻAtā I (ʻaho ʻe 30) mo ʻAtā II (ʻaho ʻe 29)
  • ʻaho ʻe 384: Sesivani (ʻaho ʻe 29), Sisilēvi (ʻaho ʻe 30), ʻAtā I (ʻaho ʻe 30) mo ʻAtā II (ʻaho ʻe 29)
  • ʻaho ʻe 385: Sesivani (ʻaho ʻe 30), Sisilēvi (ʻaho ʻe 30), ʻAtā I (ʻaho ʻe 30) mo ʻAtā II (ʻaho ʻe 29)

Ko e Takai ʻo e Ngaahi Māhina

[fatuʻi vahe | edit source]

ʻOku lava ke kehekehe ʻa e lōloa ʻo e ngaahi māhina ke fakaleleiʻi ʻa e kehekehe mei he lōloa moʻoni ʻo e takai māhina. Ko ia ai, ʻoku ʻi ai ʻa e ngaahi māhina kakato (ʻaho ʻe 30) mo e ngaahi māhina nounou (ʻaho ʻe 29). ʻI he tokolahi ʻo e taimi, ʻoku fetongi maʻu pē kinautolu, ka ʻoku ʻi ai ha ngaahi meʻa makehe ʻi he ngaahi māhina ko Sesivani, Sisilēvi mo ʻAtā.

Ko e Ngaahi Māhina ʻo Sesivani mo Sisilēvi

[fatuʻi vahe | edit source]

ʻI he tohi māhina faka-Hepelū ʻo e taimi ní, ʻoku fokotuʻu ʻa e ngaahi māhina ʻo fakafou ʻi ha founga fika faingataʻa ʻoku ne vakai ki ha ngaahi meʻa lahi. ʻOku kau heni ʻa e tuʻutuʻuni faka-Talamuti ʻoku pehē ʻe ʻikai tō ʻa e ʻuluaki ʻaho ʻo e taʻu fakasivile ʻi he Sāpate, Pulelulu pe Falaite, pea mo ha ngaahi tuʻutuʻuni kehe ʻoku fekauʻaki mo e taimi totonu ʻo e māhina foʻou. Ke toe lahi ange ʻa e feʻunga ʻa e tohi māhina, naʻe fili ai ke lava ʻa Sesivani mo Sisilēvi ʻo maʻu pe ʻaho ʻe 29 pe 30, ʻo fakatatau ki he fiemaʻu ki he kamataʻanga ʻo e taʻu hoko.

  • Sesivani (ʻaho ʻe 29) mo Sisilēvi (ʻaho ʻe 29): māhina nounou
  • Sesivani (ʻaho ʻe 29) mo Sisilēvi (ʻaho ʻe 30): māhina angamaheni
  • Sesivani (ʻaho ʻe 30) mo Sisilēvi (ʻaho ʻe 30): māhina kakato

Ko e Māhina ʻo ʻAtā

[fatuʻi vahe | edit source]

ʻOku fiemaʻu ke toe fakataau ʻa e taʻu faka-Hepelū ki he takai ʻo e laʻā ʻi ha ngaahi vahaʻa taimi pau, koeʻuhi ko e tuʻutuʻuni ʻa e Tōlahi ke hoko maʻu pē ʻa e māhina ko Nisāni ʻi he faʻahitaʻu failau ʻo ʻIsileli. Ko e takai ʻo e ngaahi fakataau ko ʻeni ʻoku taʻu ʻe 19. Ke fakahoko ʻa e fakataau ko ʻení, ʻoku fiemaʻu ke fikaʻi ʻa e kehekehe ʻi he vahaʻa ʻo ha taʻu ʻo e laʻā (meimei ʻaho ʻe 365 mo e houa ʻe 6) mo e vahaʻa ʻo e māhina ʻe 12 (meimei ʻaho ʻe 354 mo e houa ʻe 9). Ko e kehekehe ko ʻeni ʻoku ofi ki he ʻaho ʻe 10 mo e houa ʻe 21.

Ko ia ai, ʻi he taʻu ʻe 2 pe 3 kotoa pē, ʻoku fiemaʻu ke tanaki atu ha māhina ʻe 30 hili ʻa Sēpati: ko ʻAtā I.

ʻOku tokolahi ʻa e kakai ʻoku nau fakakaukau hala ko ʻAtā II ʻa e māhina tanaki, ka ʻi he moʻoni ko ʻAtā I ia.[6]

Ko e Vahaʻa ʻo e Ngaahi Māhina

[fatuʻi vahe | edit source]

ʻI he lolotonga ʻo e ngaahi taʻu 5761–5860 ʻo e tohi māhina faka-Hepelū, ʻoku hoko ʻa e ngaahi māhina faka-Hepelū ʻi he vahaʻa taimi ko ʻeni ʻo e tohi māhina faka-Kelekōlió (ʻi he vahaʻa ʻo e toli ʻa e laʻā)[7]:

MāhinaLōloa ʻo e taimiKamataʻanga ʻo e māhina faka-Hepelū (ngaahi taʻu angamaheni)ʻOsiʻanga ʻo e māhina faka-Hepelū (ngaahi taʻu angamaheni)Kamataʻanga ʻo e māhina faka-Hepelū (ngaahi taʻu mo e māhina tanaki)ʻOsiʻanga ʻo e māhina faka-Hepelū (ngaahi taʻu mo e māhina tanaki)
Tisiliʻaho ʻe 3015 Sēpitema–4 ʻOkatopa15 ʻOkatopa–3 Nōvema4 Sēpitema–15 Sēpitema4 ʻOkatopa–15 ʻOkatopa
Sesivaniʻaho ʻe 29 pe 3015 ʻOkatopa–3 Nōvema13 Nōvema–2 Tīsema4 ʻOkatopa–15 ʻOkatopa3 Nōvema–13 Nōvema
Sisilēviʻaho ʻe 30 pe 2913 Nōvema–2 Tīsema13 Tīsema–1 Sānuali3 Nōvema–14 Nōvema2 Tīsema–13 Tīsema
Tēpētiʻaho ʻe 2913 Tīsema–1 Sānuali11 Sānuali–30 Sānuali2 Tīsema–13 Tīsema31 Tīsema–11 Sānuali
Sēpatiʻaho ʻe 3011 Sānuali–31 Sānuali10 Fēpueli–1 Maʻasi31 Tīsema–11 Sānuali30 Sānuali–10 Fēpueli
ʻAtāʻaho ʻe 2910 Fēpueli–1 Maʻasi11 Maʻasi–30 Maʻasi--
ʻAtā Iʻaho ʻe 30--30 Sānuali–10 Fēpueli1 Maʻasi–12 Maʻasi
ʻAtā IIʻaho ʻe 29--1 Maʻasi–12 Maʻasi30 Maʻasi–10 ʻEpeleli
Nisāniʻaho ʻe 3011 Maʻasi–30 Maʻasi10 ʻEpeleli–29 ʻEpeleli30 Maʻasi–10 ʻEpeleli29 ʻEpeleli–10 Mē
ʻĪāliʻaho ʻe 2910 ʻEpeleli–29 ʻEpeleli9 Mē–28 Mē29 ʻEpeleli–10 Mē28 Mē–8 Sune
Sivāniʻaho ʻe 309 Mē–28 Mē8 Sune–27 Sune28 Mē–8 Sune27 Sune–8 Siulai
Tamusiʻaho ʻe 298 Sune–27 Sune7 Siulai–26 Siulai27 Sune–8 Siulai26 Siulai–6 ʻAokosi
ʻĀpiʻaho ʻe 307 Siulai–26 Siulai6 ʻAokosi–25 ʻAokosi26 Siulai–6 ʻAokosi25 ʻAokosi–5 Sēpitema
ʻEluliʻaho ʻe 296 ʻAokosi–25 ʻAokosi4 Sēpitema–23 Sēpitema25 ʻAokosi–5 Sēpitema23 Sēpitema–4 ʻOkatopa

Ngaahi Fakamatala

[fatuʻi vahe | edit source]
  1. Names of Months and Days in Tonga (Tonga Islands)
  2. Hebrew Months: The Months of the Jewish Calendar
  3. The Jewish Day
  4. Jewish Calendar: September, 2025 Elul, 5785 - Tishrei, 5786
  5. Jewish Calendar: September, 2026 Elul, 5786 - Tishrei, 5787
  6. The Hebrew Month of Adar I
  7. Answering "When did?" Calendar Questions in One Step