Filcowane - Felted
Filcowany to termin różnie stosowany do włochatego lub w inny sposób włóknistego materiału, który jest gęsto upakowany lub splątany, tworząc strukturę filcową lub podobną do filcu. Oprócz włókien w tkaninie filcowanej wytwarzanej przez ludzi, termin „filcowany” może odnosić się do stanu włosów, na przykład w stanie patologicznym znanym jako włosy filcowane , lub może odnosić się do splątanych nici tkanki niektórych grzybów, do splątanych włókien w tkance łącznej zwierzęcej lub w filcowanej zewnętrznej powłoce niektórych roślin. Stwierdzenie, że coś jest filcowane, nie musi oznaczać, że zastosowano jakiekolwiek procesy matowania, zagęszczania i prasowania włókien, jak w przypadku procesów sztucznego wytwarzania filcu. W zależności od rodzaju filcowanego materiału, może on polegać wyłącznie na łuskowatej lub kolczastej teksturze splątanych włókien, aby zapobiec rozplątywaniu, ale zwykle obejmuje materiały gliniaste lub lepkie ze względu na integralność strukturalną lub zwiększoną gęstość.
Zoologiczne użycie tego terminu
Przykłady opisu tkanek zwierzęcych jako „filcowane” obejmują klasy tkanki łącznej, takie jak skóra właściwa, które w klasycznej anatomii Graya opisuje jako: „filcowana tkanka łączna, z różną ilością włókien elastycznych i licznymi naczyniami krwionośnymi, układami limfatycznymi i nerwami”. Ponadto, opisując zewnętrzną powłokę lub przydankę tętnicy, Gray mówi: „... składa się głównie z cienkich i ściśle filcowanych wiązek białej tkanki łącznej ...” W takich klasach tkanki łącznej filcowana struktura jest bardzo ważna; jest wszechstronny w przeciwdziałaniu rozerwaniu poprzez rozprowadzanie miejscowych naprężeń i zapewnia wytrzymałość wraz z amortyzacją i elastycznością w dwóch lub trzech wymiarach jednocześnie, niezależnie od kształtu tkanki. Innymi słowy, odpowiednie rodzaje filcowania mogą dawać kontrolowaną izotropię lub anizotropię zachowania konstrukcji.
Inne przykłady materiału filcowanego w strukturach zwierzęcych obejmują struktury włókniste pokrywające powłoki niektórych owadów. Zwykle taka filcowana powłoka nie jest żywą tkanką, ale składa się z woskowych włókien i nie jest szczególnie mocna, ale służy jako ochrona przed nadmiernym wysuszeniem lub wilgocią. Jest to szczególnie powszechne w niektórych rodzinach Hemiptera . U niektórych gatunków występuje tylko jako zewnętrzna powłoka niedojrzałego owada, ale w innych, takich jak wiele gatunków Coccoidea , w tym „owad australijski”, Icerya Purchasi i koszenila , gatunek Dactylopius , jest wydzielany przez całe życie owada i służy głównie do ochrony jaj, a nie owadów. U innych gatunków, takich jak wiele „mszyc włochatych”, Eriosomatinae , najbardziej spektakularny puch jest przenoszony na samym dorosłym owadzie.
Rozróżnienie między materiałami filcowanymi i innymi włóknistymi nie zawsze jest ostre. Na przykład, chociaż prawdziwie filcowane włosy u zdrowych ssaków są niezwykłe, wiele zwierząt, szczególnie w sezonowo zimnych lub wilgotnych klimatach lub środowiskach, często ma tak zwany podszerstek puchu i włos z włosia, który zwykle znajduje się pod zewnętrzną warstwą włosia ochronnego. i może tworzyć matę z lekko filcowanej wełny. Takie puchowe włosy są z reguły zagniatane w drobną wełnistą teksturę i zawierają woskową, hydrofobową lanolinę ; w masie służą do zatrzymywania izolującego powietrza i wykluczenia wody. U wielu gatunków, które żyją w strefach mroźnych okresowo, wiosenne włosy wypadają w kępach. Jest to wykorzystywane w gatunkach takich jak piżmo; pasterze zbierają wełnę do celów komercyjnych bez konieczności strzyżenia.
Filcowanie zwierząt
Wiele gatunków zwierząt aktywnie wykorzystuje zachowania filcowe, przygotowując schronienia dla siebie lub swoich młodych. Nie zawsze można stwierdzić, kiedy takie filcowanie jest czysto przypadkowe, ale wiele gatunków wykazuje wzorce zachowań wyraźnie dostosowane do produkcji filcowanego materiału nadającego się do schronienia i ochrony. Wyściółki gniazd małych gryzoni i małych drapieżników są częstym przykładem; na przykład niektóre myszy, takie jak żyjące na ziemi gatunki Mus w niektórych częściach Afryki, budują kuliste gniazda z różnych włókien w norach lub pod dużymi, płaskimi przedmiotami. Niektóre, takie jak różne gatunki królików, w szczególności gatunki Sylvilagus , wykorzystują własne futro jako główny składnik materiału lęgowego. Małe drapieżne ssaki, takie jak najmniejsza łasica, w większości zbierają futro ze swoich ofiar lub zajmują gotowe gniazda ofiar; takie futro zwykle tworzy filcową wyściółkę gniazda.
Ptaki różnią się ogromnie pod względem tworzonych przez siebie gniazd i materiałów, z których korzystają. Wśród tych, które wykorzystują włókna i materiały włókniste, takie jak trawa do gniazdowania, wiele z nich ma tendencję do tkania gniazd, ale nawet gniazda, które początkowo są czysto tkane, takie jak gniazda ptaków tkaczy, później są wyłożone materiałami puszystymi, które w dużej mierze stają się filcowane, zarówno z siebie nawzajem oraz z otaczającym materiałem gniazda. Podobnie ptaki, takie jak wróble, które budują duże, gałązkowe gniazda, wyścielają je materiałem puszystym. Jednak wiele gatunków ptaków nie tkwi w budowaniu swoich gniazd, ale zamiast tego budują gniazda głównie z materiałów włóknistych i puszystych, takich jak cienka wełna, mech, porosty, gniazda pająków, kępki bawełny, pajęczaki z roślin lub łuski kory, wsparte na gałęziach lub ścianach nor itp., w zależności od okoliczności, w których się gniazdują. James Rennie zauważył: „Okolicznością również nigdy nie zaniedbaną jest mocne związanie gniazda w rozwidleniach krzewu, w którym jest umieszczone, przez owinięcie pasm mchu, filcowanych wełną, wokół wszystkich przylegających gałęzi, zarówno poniżej, jak i po bokach . W okresie lęgowym ptaki takie często stają się tak zapalonymi poszukiwaczami odpowiednich materiałów, że puchowe pióra lub kępki wełny mogą być używane jako przynęta do ich łapania. Ptaki intensywnie koncentrujące się na filcowanych gniazdach to szczygły ( gatunek Carduelis ) i gatunki pokrewne. Kolibry mają tendencję do używania używać dużej ilości pajęczyny razem z mchem i podobnym materiałem. Małe ptaki wielu rodzajów przypominające świnki, takie jak Prinia i Cisticola, tworzą gniazda albo mocno wyłożone, albo całkowicie z filcowanego materiału. Ptaki gniazdujące na ziemi często używają materiału filcowego, a nie plecionego zazwyczaj wystarcza, a niektóre konstrukcje mogą być pozornie wyrafinowane. Na przykład edredon , znany z cennego puchu zbieranego z opuszczonych gniazd, składa Jaja w bardzo lekko filcowanych miseczkach z własnego puchu; Choć wydaje się to proste, gruba, miękka warstwa zapewnia wyjątkową izolację.
Bezkręgowce
Różne owady również tworzą materiały filcowe, na ogół stanowiące część schronienia dla ich młodych. Zakopywanie chrząszczy znane jest z usuwania futra lub piór z tusz, które przygotowują dla swoich młodych, i używania tego materiału do wyłożenia i wzmocnienia wykopanej krypty. nie jest jednak jasne, czy nawyk ten jest czymś więcej niż przypadkowym, a także jak względnie ważny jest dla różnych gatunków z rodzaju. Co najmniej w XIX wieku Jean-Henri Fabre wykazał, że gatunek, który badał, z pewnością nie był uzależniony od pierzastych lub włochatych produktów spożywczych, będąc całkiem zdolnym do wykorzystania gadów, płazów i ryb. Nie ma jednak wątpliwości co do stosowania filcowanego włókna przez różne gatunki pszczół, w szczególności te należące do rodziny Megachilidae, które są znane jako pszczoły rozgałęzione, budują gniazda głównie z włókien roślinnych zebranych z roślin pajęczynówki , chociaż mogą również dodawać błonnik z innych źródeł, takich jak wełna zwierzęca. Sama ilość materiału, który gromadzą, często jest zaskakująca, biorąc pod uwagę, że gatunki pszczół wcale nie są duże.
Niektóre bezkręgowce inne niż owady tworzą konstrukcje z filcu. Wśród tych pająków są najbardziej widoczne. Wiele lub większość jaj pajęczych to częściowo lub w dużej mierze filcowany jedwab, a także tkany lub nawijany. Pokrywy różnych gatunków nor pająków zapadniowych różnią się budową, ale są one w większości wykonane z ziemi i podobnego materiału wzmocnionego częściowo filcowanym jedwabiem.
Botaniczne użycie terminu
W terminologii botanicznej filc zazwyczaj definiuje się w kategoriach takich, jak „splątany ze splecionymi włosami”. Jednak rośliny można opisać na kilka różnych sposobów, a do ich opisu utworzono kilka różnych terminów. Nie wszystkie podręczniki używają tych samych terminów lub używają ich w ten sam sposób. Termin „ filcowany” jest powszechnie używany do opisania dowolnej części rośliny pokrytej gęstym białym futrem, splątanym lub nie. Jednym z powodów jest to, że same rośliny różnią się tak bardzo, że rzadko kiedy próba bycia zbyt precyzyjnym ma wiele praktycznej wartości; na przykład nie ma wyraźnej granicy między oddzielnymi terminami, takimi jak filc (red.) , pajęczynówka , indumentum i tomentose , a zastosowania są różne.
W botanice, w przeciwieństwie do mikologii, „filcowanie” rzadko odnosi się do tkanek wewnętrznych, a raczej do futrzastości na zewnętrznej stronie liści lub łodyg. Zadaniem pokrycia jest zawsze ochrona, czasami przed wypasaniem lub zgryzaniem zwierząt, czasami przed wiatrem lub piaskiem niesionym przez wiatr, czasami przed intensywnym nasłonecznieniem lub promieniowaniem ultrafioletowym, a czasami przed suszą i wysuszeniem. Dwa ilustrujące przykłady to: Oldenburgia grandis i Senecio haworthii . Pierwsze to drzewo rosnące w umiarkowanie trudnych warunkach, ale z rozsądną ilością sezonowych opadów. Jego liście są duże, szerokie i zwykle około 30 cm długości. Dorastając do pełnych rozmiarów są wrażliwe, więc jest całkiem prawdopodobne, że filcowanie chroni je przed przeglądarkami, promieniowaniem ultrafioletowym, suszą i ciepłem. Gdy ich tkanki stwardnieją i staną się bogate w błonnik i garbniki, mogą pozwolić sobie na utratę filcu. Pod tym względem przypominają wiele innych roślin, których liście w miarę dojrzewania przechodzą przez fazy wrażliwe, chociaż nie wszystkie strategie są oparte na filcu.
Senecio haworthii rośnie w znacznie bardziej dramatycznie suchych warunkach niż Oldenburgia ; jego rodzime siedlisko jest również cieplejsze i charakteryzuje się wyższą intensywnością napromieniowania. Roślina jest dość trująca, więc nie jest zbytnio zgryzana, chociaż niektóre gąsienice zjadają jej soczyste liście. W związku z tym jego potrzeba ochrony nie zmienia się znacznie o każdej porze roku, a niektóre liście przetrwają kilka lat, zachowując swoje filcowanie przez cały czas.
U Cephalocereus senilis (kaktus starego człowieka) promieniste kolce wyrastają w splątaną powłokę spektakularnych białych włosów, które skrywają zarówno zieloną tkankę, jak i potężne ostre kolce środkowe pod spodem. Jest tylko nieznacznie filcowany, ale stanowi jednocześnie silną ochronę przed intensywnym promieniowaniem, wiatrem, mrozem i roślinożercami różnej wielkości. Wełniane masy włókien na takich kaktusach były używane jako wypełnienie poduszek i do podobnych zastosowań.
Mykologiczne użycie terminu
Większość tkanki grzybowej jest włóknista; sama jego natura predysponuje go do tworzenia splotów, które nadają się do filcowania. Podczas gdy rośliny naczyniowe rzadko mają komórki, które rosną w formy, które mogą tworzyć masywne sploty, grzyby prawie wcale nie mogą tworzyć tkanek, chyba że splątają i filcują włókna strzępków. Praktycznie każda masa tkanki grzybowej, łącznie ze sznurami i błonami, jest utworzona z zespolonych i filcowanych strzępek. Malownicze plamki na czapkach Amanita muscaria składają się z filcowanych płatów pozostałości tkanki volvy .
